کنتاکتور چیست؟

کنتاکتور یک جز الکتریکی است. که در بسیاری از موارد شبیه رله است. اما به طور متداول در کاربردهای بسیار وسیع تری مورد استفاده قرار می‌گیرد. به همین خاطر بسیاری از ویژگی‌هایش، آن را با یک رله‌ استاندارد متمایز می‌کند. در بسیاری از موارد، یک کنتاکتور با در نظر گرفتن مصرف بالای جریان الکتریکی طراحی و ساخته می‌شود.

یکی دیگر از پارامترهای متمایز که کنتاکتور را از رله متمایز می‌کند؛ این است که رله‌ها به طور معمول در دو تنظیم به کار گرفته می‌شوند: به طور طبیعی باز یا بسته. بیشتر کنتاکتورها طوری طراحی می‌شوند که فقط به صورت باز مورد استفاده قرار بگیرند. البته انواع متفاوتی وجود دارند. اما به طور معمول به این شیوه طراحی می‌شوند. مدارشکن‌ها، که با هردو تفاوت دارند؛ به طور معمول بسته طراحی ‌می‌شوند. اما در صورت بوجود آمدن شرایط خطرناک بر روی مدار باز می‌شوند.

کنتاکتور ها در بیشتر اوقات(ولی نه همیشه) از لحاظ سایز فیزیکی، بزرگتر از رله‌ها هستند. مدل های کوچک به طور معمول به اندازه دست انسان می‌باشند(از ۶ آمپر). در ابعاد دیگر می‌توانند، بزرگ تر از این اندازه باشند. در ابعاد یک متر در یک متر باشند (تا ۱۰۰۰ آمپر).

نگاهی اجمالی به کنتاکتور

اگر بخواهیم دقیق تر نگاه کنیم، کنتاکتورها در واقع سوییچ‌هایی هستن که از دور کنترل می‌شوند. آن ها می‌توانند در ولتاژهایی مشابه با دستگاه‌های کنترلی که آن ها را کنترل می‌کنند؛ طراحی شوند. یا می‌توانند در ولتاژهایی مشابه با باری که کنترل می‌کنند، طراحی شوند. به دلیل استفاده فراوان در این ظرفیت‌ها می‌توان به راحتی این دستگاه را در گروه تجهیزات گرید صنعتی گذاشت. که در مدار هایی که به طور معمول در ولتاژ ها و جریان‌های بالاتری که در بیشتر خانه‌ها نیاز است استفاده می‌شوند.

به شرایط اجرایی که بیشتر کنتاکتور ها در آن فعالیت می‌کنند. ملاحظات بسیار متفاوتی در ساخت آن ها به نسبت رله‌های کوچک وجود دارد. برای نمونه، بیشتر کنتاکتور ها دارای نوعی سیستم فرونشانی قوس الکتریکی در طراحی خود هستند؛ که باعث بالارفتن طول عمر آن ها می‌شوند. نوع سیستم فرونشانی مورد استفاده بسته به فعالیت کنتاکتور در جریان AC یا DC می‌باشد.

طرز کار

کنتاکتورها همچنین با نوع سوییچی که در آن ها تعبیه شده، شناخته می‌شوند. این موضوع به آن ها اجازه می‌دهد؛ که مانند هر سوییچ دیگری کاربرد داشته باشند. در مواردی، حالت چندین مدار را تغییر می دهند. در موارد دیگر تنها حالت یک مدار بخصوص را تغییر دهند.

کنتاکتورها به نسبت دستگاه‌های چندان پیچیده‌ای نیستند. اما جزئی همیشگی از ماشین‌آلات پیشرفته در جهان می‌باشند. آن ها راهی بسیار کاربردی برای کنترل ماشین‌آلات مختلف در سطوح بزرگ به صورت از راه دور و به طور اتومات هستند. 

دسته بندی و موارد استفاده کنتاکتور

کنتاکتورها به طور معمول برای کاربرد های بسیار سنگین صنعتی در ابعاد وسیع استفاده می‌شوند. سیستم دسته بندی آن ها نیز نشان دهنده این موضوع است. کنتاکتورها طبق IEC 60947-4-1 در طبقه بندی‌های مختلفی قرار گرفته‌اند. این کلاسبندی‌ها توسط شماره‌های AC، از AC-1 تا AC-4 نشان داده می‌شوند.

کاربردهای کنتاکتورها شامل: روشن کردن انواع موتور، کنترل کردن کوره، کنترل کردن سرعت موتورهای بسیار بزرگ و دیگر کاربردهای سطح بالا.

تایمر کنتاکتور

تایمرها در بسیاری از موارد در سیستم‌های روشنایی استفاده می‌شوند؛ که می‌توانند چراغ‌ها را در مواقعی روشن و دیگر مواقع خاموش نگاه دارند. دستگاه‌هایی وجود دارند؛ که عملکرد یک کنتاکتور را بر اساس یک دستگاه ساعت شمار، که می‌تواند یک ساعت ساده یا یک تایمر شمارش معکوس باشد، کنترل می‌کنند. تایمر های کنتاکتور الزاما در جریان‌های بسیار بالا کار نمی‌کنند. در واقع، بسیاری از این مدل‌ها دستگاه‌های ساده خانگی هستند؛ که برای بازار مصرف کننده تولید شده‌اند. با این حال زمان سنجی بخش بسیار مهمی از صنعت است. تایمرها در تمامی رنج‌ها عرضه می شوند. همچنین برای تمامی سطوح جریان و بار الکتریکی تولید می‌شوند.

تیغه کنتاکتور یا  (CONTACT)

تیغه در واقع قسمتی است که جریان را عبور می‌دهد. تیغه کنتاکتور را می‌توان به سه بخش تقسیم کرد. اما به دلیل اینکه بسیاری افراد تیغه کمکی (Auxiliary Contact) را به طور کلی قطعه دیگری به حساب می‌آورند. ما اینجا تیغه را به دو گروه عمده تقسیم می کنیم. در بخش دیگر تیغه کمکی را توضیح می‌دهیم. این دو گروه عبارت اند از:

• تیغه فرمان
• تیغه قدرت

تیغه‌های فرمان خود به دو دسته نرمالی باز و نرمالی بسته تقسیم می‌شوند. که هر دو بر روی بدنه کنتاکتور تعبیه می‌شوند. این تیغه‌ها بعد از هر بار که بوبین تحریک می‌شود تغییر وضعیت می‌دهند. به حالت عکس تغییر می‌کنند.

تیغه‌های قدرت نیز وظیفه هدایت جریان الکتریکی پس از تحریک بوبین را بر دوش می‌کشند.

تیغه کمکی در کنتاکتور یا(AUXILIARY CONTACT)

تیغه کمکی ممکن است بخشی از طرح کنتاکتور باشد. یا ممکن است، به یک کنتاکتور به صورت قطعه‌ای جدا که به صورت یک ماژول متصل یا برداشته می‌شود اضافه شود. تیغه کمکی اغلب اوقات، به عنوان یک کنترل کننده اطلاعات برای یک کنترلر منطقی به کار گرفته می‌شود. که می‌تواند به دستگاه‌های دیگر سیگنال روشن/خاموشی بفرستند. یا عملیات بخصوصی را بر اساس داده ورودی انجام دهد.

تیغه کمکی به طور معمول از لحاظ مکانیکی به کنتاکت‌ اصلی متصل است. با تغییر حالت تیغه اصلی حالت تیغه کمکی نیز تغییر می‌کند. آن ها همچنین به عنوان واحد کنترل سخت افزار استفاده می‌شوند.

محفظه در کنتاکتور یا (FRAME)

محفظه برای عایق و ایزوله کردن بخش‌های الکتریکی هادی کنتاکتور به منظور امنیت خود کنتاکتور و دیگر ابزارالات استفاده می شود. همچنین برای حفظ امنیت جانی کارکنان نیز به کار می‌رود. به همین دلیل، جنس محفظه باید از مواد عایق الکتریسیته باشد. همچنین باید در برابر حرارت مقاومت بسیار خوبی داشته باشند. این مواد می‌توانند پلاستیک‌های مخصوص سفت شونده در برابر حرارت و یا Nylon 6 و … باشند.